Een trage laptop heeft meestal een aanwijsbare oorzaak: te weinig vrije schijfruimte, te weinig geheugen, een oude harde schijf, te veel opstartprogramma's, achterstallige updates, stof in de ventilator of een virus. De meeste daarvan kun je zelf controleren in een half uur, zonder iets te installeren.
Begin bij de simpelste dingen. Een laptop opnieuw opstarten en dan een uur laten staan, lost soms al meer op dan een middag klussen. Werk de lijst hieronder van boven naar beneden af.
1. De schijf zit vol
Windows heeft vrije ruimte nodig om mee te werken. Zit je schijf voor meer dan negentig procent vol, dan merk je dat aan alles: traag opstarten, haperende programma's, lang wachten bij opslaan. Kijk in de Verkenner bij Deze pc hoeveel er vrij is. Ruim eerst de map Downloads op en de prullenbak. Verplaats grote videobestanden naar een externe schijf. Onder vijftien procent vrije ruimte wordt het krap.
2. Er start te veel mee op
Elk programma dat zichzelf bij het opstarten meestart, pakt een stukje geheugen. Cloudopslag, updateprogramma's van je printer, chatprogramma's, de software van je muis: samen maken die je laptop traag vanaf het moment dat je hem aanzet. Druk op Ctrl, Shift en Esc tegelijk, ga naar het tabblad Opstarten en zet uit wat je niet nodig hebt. Je verwijdert er niets mee; het programma start alleen niet meer vanzelf.
3. De updates staan achter
Een laptop die maanden niet is bijgewerkt, gaat vaak op een ongelegen moment alsnog updaten. Dan draait er van alles op de achtergrond en lijkt het apparaat vastgelopen. Ga naar Instellingen, Windows Update, en laat hem afmaken waar hij aan begonnen is. Zet daarna de laptop aan en laat hem even met rust voordat je oordeelt over de snelheid. Ook je browser vraagt af en toe een herstart om zijn eigen update af te ronden.
4. Er zit nog een ouderwetse harde schijf in
Zit er nog een ouderwetse harde schijf in je laptop, dan is dat meestal de grootste rem. Zo'n schijf met draaiende schijfjes leest veel trager dan een SSD. Je herkent het aan een zacht tikkend geluid en aan een opstarttijd van meer dan een minuut. Een SSD erin zetten scheelt meer dan welke opschoonactie ook. Hardware inbouwen kost € 25, los van de prijs van de schijf zelf.
5. Te weinig werkgeheugen
Met 4 GB werkgeheugen kom je er niet meer als je meerdere tabbladen openhebt naast een videogesprek. Windows schuift dan gegevens heen en weer naar de schijf en dat voel je. Kijk in Taakbeheer bij Prestaties hoeveel geheugen in gebruik is terwijl je normaal werkt. Zit je tegen de honderd procent aan, dan helpt geheugen bijplaatsen. In veel laptops kan dat; in dunne modellen zit het vastgesoldeerd.
6. Stof en warmte
Een laptop die warm wordt, knijpt zichzelf af om schade te voorkomen. Hij blijft werken, maar langzamer. Voel of de onderkant heet wordt en luister of de ventilator hard blaast. Zet het apparaat op een harde ondergrond in plaats van op een dekbed of een schoot. Blaas de roosters voorzichtig schoon met een spuitbus perslucht. Helpt dat niet, dan zit het stof binnenin en moet de laptop open.
7. Malware of een ongewenst programma
Reclameprogramma's, nep-opschoontools en zoekbalken die je nooit hebt geïnstalleerd, draaien mee zonder dat je ze ziet. Ze veranderen je startpagina, tonen meldingen over problemen die er niet zijn en vragen om geld. Laat Windows Beveiliging een volledige scan doen. Kijk daarna in Instellingen bij Apps naar programma's die je niet herkent en die je niet zelf hebt geïnstalleerd. Twijfel je over een naam, zoek hem eerst op.
Wat als je dit allemaal hebt geprobeerd?
Blijft je laptop traag, dan zit het in de hardware of in Windows zelf. Een Computer APK kost € 75: updates, opschonen en een viruscontrole in één keer. Wil je dat we meekijken zonder dat er iemand langskomt, dan kan dat via hulp op afstand voor € 45 per uur, afgerekend per kwartier van € 11,25. Liever iemand aan tafel? Kijk bij computerhulp aan huis of bel 033 – 781 1000, op werkdagen tussen 08:00 en 22:00. WhatsApp mag ook op dat nummer. Rob of een collega kijkt met je mee en zegt eerlijk of opknappen nog loont. Alle bedragen staan op tarieven.
