Een valse e-mail herken je aan vijf dingen: een afzenderadres dat niet klopt, een link die ergens anders heen gaat dan hij belooft, haast of dreiging, een vage aanhef, en een vraag om inloggegevens of betaalgegevens. Komt één daarvan langs, wees dan al voorzichtig. Komen er twee samen, klik dan niets aan.
1. Het afzenderadres klopt niet
Kijk niet naar de naam die je ziet staan, maar naar het adres erachter. Op een telefoon tik je op de naam van de afzender, op de computer houd je je muis erboven. Oplichters gebruiken adressen die er bijna goed uitzien: een extra letter, een streepje op de verkeerde plek, of een net iets ander achtervoegsel achter de bedrijfsnaam. Een bank mailt vanaf haar eigen domein, niet vanaf een gratis maildienst.
2. De link gaat ergens anders heen
Een knop met de tekst Mijn account zegt niets over waar hij heen gaat. Houd de muis boven de link zonder te klikken; onderin je scherm verschijnt het echte adres. Op een telefoon houd je je vinger een paar tellen op de link tot het adres in beeld komt. Let op het stuk vlak voor de eerste schuine streep, want daar staat de echte website. De rest kan iedereen erin zetten.
3. Er zit haast of dreiging in
Je rekening wordt geblokkeerd. Je pakket kan niet bezorgd worden. Je moet vandaag nog reageren, anders volgen er kosten. Die haast zit er met opzet in, want iemand die schrikt, denkt korter na. Echte organisaties geven je de tijd en zetten je niet klem met een dreigement. Voel je die druk, sta dan op, loop een rondje en kijk daarna nog eens. Vaak zie je dan meteen wat er niet klopt.
4. De aanhef is vaag of net verkeerd
Geachte klant. Beste gebruiker. Je eigen mailadres als aanhef. Een bedrijf waar je klant bent, kent je naam en gebruikt hem. Let ook op de zinsbouw: kromme vertalingen, hoofdletters midden in een zin, of een woord dat een Nederlander niet zou kiezen. Oplichters gebruiken tegenwoordig betere taal dan vroeger, dus een foutloze mail is geen bewijs dat het goed zit. Een rare aanhef is wel een reden om te stoppen.
5. Ze vragen om gegevens die een bank nooit vraagt
Je bank vraagt nooit per mail om je pincode, je wachtwoord of de codes uit je rekenmachientje. De Belastingdienst vraagt niet om je rekeningnummer via een formulier in een mail. Een bezorger vraagt geen euro om een pakket vrij te geven. Zodra een mail je naar een inlogscherm stuurt, sluit hem dan en ga zelf naar de website die je kent, via je eigen bladwijzer of door het adres in te typen.
Ook slimme mensen trappen erin
Schaam je niet als het je overkomt. Een valse mail komt binnen op het moment dat je met tien dingen tegelijk bezig bent, en hij gaat over iets waar je toevallig net mee bezig was: een pakketje, een betaling, een afspraak. Oplichters sturen miljoenen mails en hoeven maar één keer raak te schieten. Snel handelen na een fout scheelt meer dan achteraf uitzoeken hoe het kon gebeuren.
Wat als je toch hebt geklikt?
Alleen op een link klikken is meestal nog niet erg. Heb je ergens je gegevens ingevuld, doe dan dit: verander het wachtwoord van dat account vanaf een ander apparaat, zet tweestapsverificatie aan, en bel je bank via het nummer op je pas als het om betaalgegevens ging. Heb je een bestand geopend of een programma geïnstalleerd, haal de computer dan van internet af en laat hem nakijken. Meld de mail bij de Fraudehelpdesk.
Twijfel je over een mail?
Een mail doorsturen en vragen of hij klopt, kost een paar minuten en scheelt veel gedoe. Bel 033 – 781 1000 op werkdagen tussen 08:00 en 22:00, app naar hetzelfde nummer, of mail naar info@veenstra-it.nl. Saskia of een collega kijkt met je mee. Moet er daarna iets opgeruimd of gecontroleerd worden, dan kan dat via hulp op afstand voor € 45 per uur, afgerekend per kwartier van € 11,25. Meer vragen staan bij de veelgestelde vragen.
