Vermoed je een virus, haal de computer dan van internet: trek de netwerkkabel eruit of zet wifi uit. Bel niemand terug die zegt van Microsoft te zijn en geef geen toegang op afstand aan een onbekende. Scan daarna met de virusscanner die al op je computer staat.
Wat je als eerste doet
Haal de stekker van je internet eruit of zet wifi uit, zodat een besmetting niet verder gaat en er geen gegevens weglekken. Zet de computer daarna niet honderd keer aan en uit. Pak een ander apparaat, bijvoorbeeld je telefoon, en verander daarop de wachtwoorden van je mail en je bankomgeving. Bel je bank als je bankzaken op de besmette computer deed. Maak, als het nog kan, een kopie van je belangrijkste bestanden naar een externe schijf.
Wat je beter niet doet
- Bel niet het nummer dat in de melding op je scherm staat. Dat nummer is van de oplichter.
- Betaal niet met cadeaubonnen, crypto of een overboeking naar "een veilige rekening". Banken vragen dat nooit.
- Installeer geen tweede virusscanner bovenop de eerste; twee scanners bijten elkaar en de computer wordt trager.
- Download geen "pc-opschoner" uit een advertentie. Veel van die programma's zijn zelf het probleem.
- Geef geen toegang op afstand aan iemand die jou belde. Hulp op afstand begint bij ons altijd doordat jij zelf het programma op veenstra-it.nl/help/ opent.
Is het wel een virus?
Veel meldingen zijn nep. Een pagina in je browser die schreeuwt dat je computer besmet is, met een piepje erbij en een telefoonnummer, is een advertentie in een schermvullend venster. Druk op Esc, of sluit de browser via Taakbeheer met Ctrl + Shift + Esc. Start de browser daarna opnieuw en herstel de vorige sessie niet, want dan komt de pagina terug. Je computer mankeert in dat geval niets. Herkenbaar aan: een telefoonnummer op het scherm, en een melding die van Windows lijkt te komen maar in de browser staat.
Scannen met wat je al hebt
Windows heeft een ingebouwde scanner: Windows-beveiliging. Klik op Start, typ beveiliging, open Windows-beveiliging, kies Virus- en bedreigingsbeveiliging en daarna Scanopties. Kies Volledige scan en laat hem draaien; dat duurt een tijd, dus zet hem 's avonds aan. Vindt hij iets, laat het dan in quarantaine zetten. Voor hardnekkige rommel gebruiken wij daarnaast een tweede middel dat we alleen tijdens de scan draaien, zodat er geen twee scanners naast elkaar blijven staan.
Als je bestanden zijn versleuteld
Ransomware versleutelt je documenten en foto's en zet een bericht op je bureaublad waarin ze om geld vragen. Betalen levert zelden je bestanden op en houdt de handel in stand. Zet de computer uit, koppel externe schijven los en laat ernaar kijken. Soms staat er nog een bruikbare kopie in de schaduwkopieën van Windows of in je clouddienst. Voor dataherstel werken we samen met Ontrack. Wat er mogelijk is en wat het kost, hoor je voordat we beginnen; meer daarover staat op back-up en gegevens terughalen.
Wanneer Windows opnieuw moet
Bij een besmetting die zich diep heeft ingegraven, is opnieuw installeren sneller en zekerder dan blijven schrapen. Windows opnieuw installeren kost € 95. Wil je dat we eerst een back-up van je bestanden maken, dan is het € 135. Losse software installeren kost € 25 per programma. Wat er in jouw geval nodig is, hoor je voordat we beginnen.
Zo houd je het weg
Installeer updates van Windows en van je browser zodra ze er zijn. Gebruik verschillende wachtwoorden voor je mail en je bank, en zet tweestapsverificatie aan waar het kan. Maak een back-up op een externe schijf die je na het kopiëren loskoppelt, want een schijf die permanent vastzit, versleutelt ransomware mee. Klik niet op links in mail over pakketjes, boetes of bankrekeningen; ga in plaats daarvan zelf naar de site die je kent. Een Computer APK van € 75 met updates, opschonen en viruscontrole houdt de boel bij.
Twijfel je? Bel even
Bel 033 – 781 1000, op werkdagen tussen 08:00 en 22:00, en vertel wat er op je scherm staat. Richard of een collega hoort meestal aan de melding of het nep is. Kan het op afstand, dan kost dat € 45 per uur, per kwartier van € 11,25. Aan huis is het € 55 per uur, zonder voorrijkosten in Hoevelaken, Amersfoort, Nijkerk, Barneveld, Leusden en Achterveld. Langsbrengen kan aan De Beek 8a in Hoevelaken. Meer staat op computerreparatie en veelgestelde vragen.
